Pożar jest sytuacją wyjątkową, która – choć występuje rzadko – może zagrozić naszemu mieniu, ale także zdrowiu czy życiu. Dlatego tak ważne jest zaprojektowanie i wykonanie obiektu w sposób ograniczający możliwość jego powstania, a w sytuacji, kiedy nie da się go uniknąć, zapewniając: 

  • zachowanie nośności konstrukcji przez określony czas, 
  • ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu wewnątrz budynku, 
  • ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na sąsiednie obiekty budowlane lub tereny przyległe, 
  • możliwość ewakuacji ludzi lub ich uratowania w inny sposób, 
  • uwzględnienie bezpieczeństwa ekip ratowniczych. 

W tym celu określa się warunki ochrony przeciwpożarowej obiektu, których podstawą jest klasa odporności pożarowejKlasa ta jest określana dla budynku lub jego części stanowiącej strefę pożarową. Na jej podstawie ustala się m.in. klasy odporności ogniowej poszczególnych elementów budynku. Istnieje pięć klas odporności pożarowej, które oznacza się literami od A (najwyższe wymagania) do E (najniższe wymagania).  

Ustalając klasy odporności pożarowej poszczególnych stref pożarowych należy pamiętać, że klasa odporności pożarowej części budynku nie powinna być niższa od klasy odporności pożarowej części budynku położonej nad nią, przy czym dla części podziemnej nie powinna być ona niższa niż C. 

Dla budynków i stref pożarowych klasyfikowanych jako ZL taką klasę wyznacza się na podstawie wysokości budynku i szczegółowej klasyfikacji ZL. 

Klasa odporności pożarowej dla budynków ZL

Budynek 

ZL I 

ZL II 

ZL III 

ZL IV 

Niski (N) 

B 

B 

C 

D 

Średniowysoki (SW) 

B 

B 

B 

C 

Wysoki (W) 

B 

B 

B 

B 

Wysokościowy (WW) 

A 

A 

A 

B 

W szczególnych przypadkach dopuszcza się obniżenie podstawowych klas. W przypadku budynków ZL jest to możliwe z uwagi na: 

  • architekturę obiektu: 

Możliwości obniżenia klasy odporności pożarowej budynku ZL z uwagi na architekturę obiektu

Liczba kondygnacji nadziemnych 

ZL I 

ZL II 

1 

D 

D 

2* 

C 

C 

  • zastosowanie stałych, samoczynnych urządzeń gaśniczych wodnych (nie dotyczy budynków ZL II oraz wszystkich rodzajów budynków W i WW) 
 

Rodzaj budynku 

Możliwość obniżenia klasy odporności pożarowej przy zastosowaniu urządzeń gaśniczych wodnych 

jednokondygnacyjny 

przyjęcie klasy odporności pożarowej E 

wielokondygnacyjny 

obniżenie o jedną klasę w stosunku do klasy wynikającej z tab. 1 i tab. 2 

W przypadku budynku, którego część podziemna jest zaliczona do ZL, klasę odporności pożarowej budynku ustala się, przyjmując jako liczbę jego kondygnacji lub jego wysokość odpowiednio:  

sumę kondygnacji lub wysokości części podziemnej i nadziemnej,

 

Klasę odporności pożarowej budynków i stref pożarowych sklasyfikowanych jako produkcyjno-magazynowe PM oraz inwentarskie IN wyznacza się na podstawie wysokości budynku (z uwzględnieniem ilości kondygnacji) oraz gęstości obciążenia ogniowego. 

 

Maksymalna gęstość obciążenia ogniowego strefy pożarowej 
Q [MJ/m2] 

Budynek o jednej kondygnacji nadziemnej 

Budynek wielokondygnacyjny 

N 

SW 

W 

WW 

Q ≤ 500 

E 

D 

C 

B 

B 

500 < Q ≤ 1000 

D 

D 

C 

B 

B 

1000 < Q ≤ 2000 

C 

C 

C 

B 

B 

2000 < Q ≤ 4000 

B 

B 

B 

 

 

Q > 4000 

A 

A 

A 

 

 

Również w przypadku tych obiektów dopuszcza się obniżenie klasy odporności pożarowej przy zastosowaniu dodatkowych rozwiązań: 

  • zastosowanie stałych, samoczynnych urządzeń gaśniczych wodnych (nie dotyczy budynków ZL II oraz wszystkich rodzajów budynków W i WW) – patrz tabela 3, 
  • przyjęcie klasy E odporności pożarowej dla jednokondygnacyjnego budynku PM o gęstości obciążenia ogniowego Q > 500 MJ/m2, pod warunkiem zastosowania: 
    • wszystkich elementów budynku nierozprzestrzeniających ognia, 
    • samoczynnych urządzeń oddymiających w strefach pożarowych o powierzchni przekraczającej 1000 m2. 

Obniżenie klasy odporności pożarowej budynku nie zwalnia z zachowania wymaganej pierwotnie klasy odporności ogniowej elementów oddzielenia przeciwpożarowego (z wyjątkiem przypadków określonych w tabeli 2). 

Budynek dwukondygnacyjny ZLI + ZL III (jedna strefa pożarowa)

Wpływ na klasę odporności pożarowej ma ilość kondygnacji całego budynku. Ma to szczególne znaczenie w przypadku obiektu, którego tylko część wielokondygnacyjna. W takie sytuacji warunki techniczne pozwalają traktować dwie części budynku, oddzielone od siebie ścianą oddzielenia pożarowego od fundamentów do przekrycia dachu, jak dwa odrębne budynki. Oznacza to, że dla tak podzielonych części odrębnie ustalamy ilość kondygnacji.

Budynek dwukondygnacyjny (dwie strefy pożarowe)

Budynek jednokondygnacyjny ZL I i dwukondygnacyjny ZL III

Przykładowy wpływ podziału na strefy pożarowe i ilości kondygnacji na klasę odporności pożarowej przedstawiono na przykładzie poniżej: Budynek ma dwie strefy użytkowe: ZL I (galeria handlowa) i ZL III (biura). Przy braku podziału na strefy pożarowe lub przy wydzieleniu ścianą i stropem oddzielenia ppoż. części biurowej, cały budynek jest dwukondygnacyjny.  

Na rysunku 3 przedstawiono sposób wydzielenia, który pozwala traktować dwie części niezależnie: jednokondygnacyjna galeria handlowa i dwukondygnacyjna część biurowa. Taki podział przekłada się bezpośrednio na możliwość określenia niższej klasy odporności pożarowej dla obu stref, a tym samym niższe wymagania w zakresie odporności ogniowej elementów. 

Z podobnym problemem można się spotkać w jednokondygnacyjnych halach produkcyjno-magazynowych o dużej wysokości z niższą, kilkukondygnacyjną częścią biurowo-socjalną zawartą w bryle obiektu (rysunek 4). Tylko opcja B, w której zastosowano ściany oddzielenia przeciwpożarowego od fundamentu do przekrycia dachu, pozwala na stwierdzenie, że część PM jest jednokondygnacyjna. A to oznacza możliwość obniżenia klasy odporności pożarowej do E przy zastosowaniu odpowiednich rozwiązań – niezależnie od gęstości obciążenia ogniowego. 

Podział na strefy pożarowe a ilość kondygnacji. A: budynek dwukondygnacyjny, B: budynek w strefie SP. 1 jednokondygnacyjny, w strefie SP. 2 dwukondygnacyjny

Istotą tego rozwiązania jest „przecięcie” konstrukcji dachu w miejscu styku ze ścianą oddzielenia ppoż. w taki sposób, aby pracowała ona niezależnie po obu stronach przegrody (w warunkach pożaru). Konstrukcję dachu można oprzeć na niezależnych słupach lub na specjalnie przygotowanych konsolach na ścianie oddzielenia ppoż. W tym drugim przypadku istotne jest, aby połączenie konstrukcji dachu z konsolą nie wpływało na stateczność ściany w wysokich temperaturach. Nie zaleca się prowadzenia konstrukcji, szczególnie drewnianych lub stalowych przez elementy oddzielenia ppoż. 

Na klasę odporności pożarowej budynku lub strefy pożarowej ma wpływ sposób użytkowania i architektura obiektu, a także przewidziane w nim instalacje, jak np. instalacja tryskaczowa czy oddymiająca. Wszystko to bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo ludzi, którzy będą korzystali z budynku.